Co van Ledden Hulsebosch CSI aan de Nieuwendijk

Apothekerszoon Co van Ledden Hulsebosch ontmaskerde in zijn leven veel dieven, valsemunters en moordenaars. Die carriere begon hier op de Nieuwendijk 17 in maart 1902, toen bij zijn vader een telegram werd bezorgd. De politie had dringend behoefte aan de deskundigheid van zijn vader bij een “onsmakelijke zedenzaak”. Maar vader was niet thuis en dus ging Co met de instrumentenkist van zijn vader. En hij leverde goed werk. Na sporenonderzoek van het zeiltje waarop het zedenmisdrijf had plaatsgevonden, kon hij aantonen welke van twee tegenstrijdige getuigenverklaringen de juiste was. Het begin van een baanbrekende carrière in de criminologie.

Criminologie stond in Nederland nog in de kinderschoenen en Van Ledden Hulsebosch was met zijn wetenschappelijke opsporingsmethoden zijn tijd ver vooruit. De politie zocht zijn hulp bij een spraakmakende moordzaak in de Indische buurt in Amsterdam. In een schoenmakerswerkplaats in de Celebesstraat had de politie het lijk van een vrouw ontdekt. Ze was op gruwelijke wijze vermoord en baadde in haar eigen bloed. De politie had al snel een verdachte, de man van het slachtoffer. Maar Van Ledden Hulsebosch ging met kwast en loep aan de slag en kon aantonen dat de dader ander haar moest hebben en bovendien linkshandig was. De broer van de echtgenoot voldeed aan dit signalement.

Ondertussen werd de Nieuwendijk 17 steeds meer een centrum van wetenschappelijk criminologisch onderzoek. Vanaf 1910 heette zijn zaak Laboratorium voor Chemisch en Mikroskopisch Onderzoek en niet alleen justitie kon er terecht, ook particulieren en bedrijven waren welkom – er moest tenslotte brood op de plank komen. Hoewel justitie al jaren vaste klant was, duurde het tot 1916 voor hij officieel werd benoemd tot wetenschappelijk adviseur bij de opsporingsdienst van de Amsterdamse politie.

Inmiddels kende zo’n beetje heel Nederland de Amsterdamse ‘kriminalist’. Zijn zaken haalden regelmatig de krant en zelf was hij ook niet vies van publiciteit; hij diste graag de ene (succesvolle) anekdote na de andere op. Ook de Duitse bezetter kende de reputatie van ‘Herr Hoelsebusch’ en schakelde hem regelmatig in, zonder dat hij hen verder hielp. Volgens Van Ledden Hulsebosch geloofden de Duitsers alles als je het maar met veel bravoure en geleerdheid bracht. Hij gebruikte zijn kennis voor vervalsingen van identiteitsbewijzen en zijn onzichtbare inkt leverde hij aan een student, die daarmee geheime boodschappen naar het buitenland verstuurde. Na de oorlog hielp Van Ledden Hulsebosch bij de identificatie van geëxecuteerde verzetslieden uit massagraven in Amersfoort.