Marretje Arents

Marretje Arents, vooral bekend als Mat van den Nieuwendijk en als ‘het limoenwijf’. Ze werd ter dood veroordeeld omdat ze aan het Pachtersoproer zou hebben meegedaan in 1748. Marretje woonde hier in de steeg in een kelderwoning. Ze verdiende de kost door vis te verkopen op de Beurssluis bij de Dam.

Het Pachtersoproer begon op maandag 24 juni in Amsterdam: in drie dagen tijd werden negentien huizen van belastinginners geplunderd. Marretje Arents zou die maandagmorgen gekleed in opvallend rood om wraak hebben geroepen nadat twee demonstranten waren doodgeschoten. Ook zou ze de huizen van vier pachters hebben geplunderd.

De dag erop zou ze naar het huis van de hoofdofficier zijn gegaan en had ze tegen hem bedreigd. Daarna tilde zij haar rokken op en sprak ‘op deftige wijze’: ‘Nu kun je me mijn aars schoonmaken, want zoveel heb ik voor je over’

Na de rellen verscheen Marretje Arents gewoon weer op haar marktplaats bij de beurs. Daar werd ze op 27 juni opgepakt. Zij ontkende alles, totdat de hoofdofficier met de pijnbank dreigde. Na haar bekentenis kreeg ze nog dezelfde dag het vonnis voorgelezen: doodstraf door ophanging.

Rond twaalf uur werd Marretje Arents met twee andere ter dood veroordeelde ‘aanvoerders’ van het oproer naar de Waag tegenover het stadhuis gebracht. Volgens een toeschouwer was Marretje Arents knalrood en riep zij voortdurend om wraak. De trommelaars speelden extra luid om haar opruiende taal onverstaanbaar te maken.

Na de terechtstelling van de tweede veroordeelde, bijgenaamd ‘de Burgemeester’, braken er onlusten uit op de Dam, die uitliepen op een bloedbad. Dat kwam volgens sommigen doordat het toegestroomde publiek alles goed wilde zien en mensen begonnen te dringen. Volgens anderen werd geprobeerd de veroordeelden te ontzetten, aangespoord door het wraakgeroep van ‘het limoenwijf’. Voor Marretje Arents was alle hulp te laat. Haar levenloze lichaam werd overgebracht naar het galgenveld van Volewijk. Haar vier kinderen, in de leeftijd zes tot en met vijftien, belandden in het Aalmoezeniersweeshuis.