LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Jan Rieuwertsz de uitgever van Spinoza

Dirk van Hasseltssteeg 14

titelpagina van de Iliaden van Homerus, uitgegeven door Jan Rieuwertsz in 1658
titelpagina van de Iliaden van Homerus, uitgegeven door Jan Rieuwertsz in 1658public domain

Jan Rieuwertsz was vanaf 1640 boekdrukker en boekenhandelaar, zijn winkel heette In't Martelaarsboek. Zijn winkel was een ontmoetingsplek voor denkers die religieuze of filosofische standpunten hadden die niet met de officiële gereformeerde kerk overeenkomen.

Rieuwerts was de uitgever van Spinoza en Nederlandse vertalingen van Descartes. Veel van zijn uitgaven waren omstreden, sommigen werden verboden. De kerk vroeg daarom aan de overheid om maatregelen te nemen tegen Rieuwertsz.

Sommige illegaal gedrukte publicaties werden over de gehele wereld verspreid. De meest omstreden werken, zoals die van Spinoza en het werk van Meyer, verschenen onder een gefingeerd uitgevers adres of zonder vermelding van uitgever. Toch moet Rieuwertsz betrokkenheid een publiek geheim geweest zijn. Kennelijk had Rieuwertsz machtige beschermheren.

Rieuwertsz maakte deel uit van de hechte vriendenkring rondom Baruch Spinoza, in zijn winkel hier in de Dirk van Hasseltstraat werd heftig gediscussieerd door de groep. Na de dood van Spinoza, wiens begrafenis werd betaald door Rieuwertsz, werd besloten om al het nagelaten werk van Spinoza uit te geven.

Baruch Spinoza
Baruch Spinozawiki
portret van Hugo de Groot, gepubliceerd door Jan Rieuwertsz, 1674
portret van Hugo de Groot, gepubliceerd door Jan Rieuwertsz, 1674rijksmuseum
verhaal van de reformatie, gepubliceerd door Jan Rieuwertsz, 1663
verhaal van de reformatie, gepubliceerd door Jan Rieuwertsz, 1663rijksmuseum

Gegevens van 7 november 2026.