Bezetting van de Nieuwe Kerk de Doleantie

Op 6 januari 1886 trok een groepje orthodoxe hervormden onder leiding van Abraham Kuyper de Nieuwe Kerk in en forceerden de deur van de consistoriekamer, de vergaderruimte van de stedelijke kerkenraad. De gelovigen zochten de eigendomsbewijzen van de kerk. De actie slaagde en de krakers hielden de kamer een jaar lang bezet.

De actie was het gevolg van onvrede onder de gelovigen. De groep en met hen veel hervormden vonden dat er veel te veel ruimte was voor vrijzinnigen in de kerk. Bovendien bemoeiden de overheid en kerkelijke hoogwaardigheidsbekleders zich veel te veel met de kerk.

Kuyper en zijn aanhangers verlangden orthodoxie en lokale vrijheid. Ze werden de doleanten, de klagers genoemd. De doleantie zou uiteindelijk tot een kerkscheuring leiden, de Nederlands gereformeerden vertrokken uit de hervormde kerk. Pas in 2004 met de vorming van de protestante kerk Nederland kwamen hervormden en gereformeerden bij weer bij elkaar.