LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Ellendelingen kerkhof

Nieuwe Kerk

Gezicht op de Nieuwe Kerk te Amsterdam, Claes Jansz Visscher (II), ca. 1601 - 1612
Gezicht op de Nieuwe Kerk te Amsterdam, Claes Jansz Visscher (II), ca. 1601 - 1612Rijksmuseum

Bij de Nieuwe Kerk waren twee kerkhofen. Aan de westkant het gewone kerkhof en aan de oostkant (tussen de ingang van de kerk en de Eggertstraat) het ellendelingenkerkhof.

Het gewone kerkhof was het grootste en had gewijde grond, het was bedoeld voor mensen die een fatsoenlijk en christelijk leven hadden geleid. Het ellendelingenkerkhof was een stukje omheinde grond dat bedoeld was voor ellendige doden: misdadigers en ketters die door de beul waren omgebracht, zelfmoordenaars, ongedoopte kinderen en mensen waarvan de identiteit niet bekend was. Wie hier lag zou sowieso niet in de hemel komen.

Op een tekening van Claes Jansz Visscher uit het begin van de 17e zijn beide kerkhofen te zien, rechts het ellendelingenkerkhof. Als je inzoomt op de tekening is zelf een mannetje te zien dat tegen de muur van het kerkhof plast.

Het is niet zeker wanneer het Ellendigenkerkhof verdwenen is. In 1647 is het nog in gebruik, dan wordt hoedenbandmaker Plant Michiels er begraven, hij had zelfmoord gepleegd op de zolder van een herberg aan de Zeedijk. Op prenten uit 1655 bestaat het kerkhof niet meer.

De steeg naast de kerk werd vervolgens de Ellendelingensteeg genoemd. In 1865 vond het stadsbestuur dat ze de bewoners die naam niet meer aan konden doen. De steeg werd omgedoopt naar Eggertstraat, vernoemd naar Willem Eggert. Hij schonk grond en geld in 1400 om de Nieuwe Kerk te laten bouwen.

detail met plassende man
detail met plassende manRijksmuseum
herberg De Hond in de Pot met daarachter het Ellendigenkerkhof , 1729
herberg De Hond in de Pot met daarachter het Ellendigenkerkhof , 1729beeldbank
de Nieuwe Kerk met rechts het ellendelingenkerkhof, uit Atlas Frederik de Wit, 1698
de Nieuwe Kerk met rechts het ellendelingenkerkhof, uit Atlas Frederik de Wit, 1698Koninklijke Bibliotheek

Gegevens van 7 november 2026.