LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Graf van Jan van Speijk

Nieuwe Kerk

het springen van de kanonneerboot van Jan van Speyk, François Magneé, 1831
het springen van de kanonneerboot van Jan van Speyk, François Magneé, 1831rijksmuseum

Jan van Speijk was tijdens de Belgische Opstand commandant van 's lands kanonneerboot nº 2, een zeilschip bewapend met één kanon. Zijn boot dreigde in februari 1831 in handen te vallen van opstandelingen in de haven van Antwerpen. Om dat te voorkomen stak hij zijn sigaar in een vat met buskruit en bracht daarmee het schip tot ontploffing.

Jan van Speijk zou hierbij de historische laatste woorden hebben gesproken: "...een infame Brabander worden? Dan liever de lucht in". Er is geen bewijs dat hij dat ook echt gezegd zou hebben.

Bij de ontploffing kwamen 28 van de 31 bemanningsleden om, onder wie Van Speijk zelf. In Nederland werd Jan van Speijk al snel als nationale held gezien. Het land had een held nodig na de verloren zeeoorlogen met Engeland en de Belgische Opstand.

Er verschenen lofdichten, gedenkpenningen en monumenten. In het koninkrijk werd een rouwperiode van drie dagen afgekondigd. Er werd geld ingezameld voor een nationaal monument. Op 4 mei 1832, vijftien maanden na zijn dood, werd Jan van Speijk bijgezet in zijn praalgraf hier in de Nieuwe Kerk.

Bron: meer over dit verhaal

de begrafenisstoet van Jan van Speijk, 1832
de begrafenisstoet van Jan van Speijk, 1832beeldbank
het grafmonument voor Van Speijk
het grafmonument voor Van Speijkcc3.0 Ronn
Jan van Speijk steekt kruitvat aan, Jacobus Schoemaker Doyer, 1831 - 1850
Jan van Speijk steekt kruitvat aan, Jacobus Schoemaker Doyer, 1831 - 1850rijksmuseum

Gegevens van 7 november 2026.