Naatje op de Dam

‘Naatje van de Dam’, een standbeeld om de Tiendaagse Veldtocht tegen de Belgen te herdenken, was het eerste nationale Nederlandse monument. In de 19e eeuw kwam het nationalisme op en ook al hadden we de veldtocht tegen de Belgen verloren, toch moest er een monument komen.

Officieel heette het beeld het “Monument ter herinnering aan den Hollandse Volkswil 1830-1831” en pas 25 jaar na de Belgische Opstand werd het opgericht. Het beeld werd al snel Naatje genoemd, die bijnaam heeft het waarschijnlijk te danken aan het opschrift dat op de sokkel stond. De I van het woord NATIE werd als een J gelezen. Natje verbasterde in Naatje.

Op 29 augustus 1856 werd het beeld onthuld door koning Willem III, dat was nog feestelijk en groots, maar al gauw toonde het beeld haar gebreken. Het standbeeld bleek nogal fragiel. Bij de eerste strenge winter vroor haar neus eraf. Door renovatie had het beeld een tijd lang geen hoofd. Later brak ook nog eens een arm af.

“Het lijkt wel Naatje” "Het is Naatje" werden uitdrukkingen die gebruikt werden als het helemaal nergens op leek. In 1914 werd Naatje uit haar lijden verlost, het beeld moest plaats maken voor nieuwe tramrails over de Dam. Het beeld werd ontmanteld en opgeslagen om ergens anders in de stad herplaatst te worden. Hier kwam het niet meer van.