Wederdopersopstand

Drie keer komen de wederdopers in opstand in 1534 en 1535. Zij zijn er van overtuigd dat de wereld snel zal vergaan en het koninkrijk van God dan zal komen. En velen van hen zien Amsterdam als een nieuw Jeruzalem. Ze willen de stad overnemen en zijn ervan overtuigd dat ze daarbij hulp van god en hun medeburgers zullen krijgen.

De eerste twee opstanden zijn nog relatief onschuldig met de naaktlopers en de zwaardlopers. Al treed het stadsbestuur meteen hard op. De wederdopers worden opgepakt, de mannen worden onthoofd, de vrouwen worden verdronken.

Op 10 mei 1535 pakken de wederdopers het serieuzer aan. Het is de dag van het Heilige Kruisgilde, een jaarlijks terugkerend feest. Die avond zijn de schutters dronken, veertig gewapende wederdopers overrompelen het stadhuis. De feestvierende burgemeesters weten via de achteruitgang weg te komen. Eén van hen, Pieter Colijn, denkt de overvallers op andere gedachten te kunnen brengen, hij wordt direct gedood.

De hulp waar de wederdopers op hadden gerekend blijft uit, wellicht ook doordat ze er niet in slagen om de klok van het stadhuis te luiden. De volgende ochtend slaat de schutterij terug, er staan drie kanonnen gericht op het stadhuis en de schutters overrompelen de wederdopers. Leider, Jan van Geel, vlucht naar de toren, waar hij vanaf springt. De bezetting is daarmee voorbij.

De opstand heeft 28 wederdopers en 30 burgers het leven gekost. De gedode wederdopers worden alsnog een keer opgehangen aan de galg op de Volewijck. De overlevende dopers worden op een gruwelijke manier terechtgesteld. Op de Dam werd hun hart ‘levendig uit het lichaam gesneden en in hun aangezicht geworpen’. Daarna werden zij gevierendeeld, de lichaamsdelen aan de stadspoorten gehangen en de hoofden op staken gestoken. Vrouwelijke wederdopers werden met een bootje het IJ opgevaren en daar overboord gegooid.

In de maanden die volgen wordt de stad uitgekamd op zoek naar iedereen die de wederdopers geholpen heeft. Ook zij worden hard vervolgt. Na 1535 treed het Amsterdamse bestuur tientallen jarenlang veel harder op tegen andersgelovigen.