LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Schavot voor executies

Dam

executie van Johannes van Gogh, hij had zijn geliefde vermoord op 4 april 1778, Dirk Schuurman
executie van Johannes van Gogh, hij had zijn geliefde vermoord op 4 april 1778, Dirk Schuurmanbeeldbank

Het stadhuis was tegelijk rechtbank, gevangenis en de plek waar executies werden uitgevoerd. Gemiddeld drie keer per jaar werden ter dood veroordeelden, opgehangen, onthoofd of geradbraakt. Dat gebeurde buiten op een schavot, zichtbaar voor iedereen en het trok vaak ook een groot publiek.

Alleen misdadigers die hun misdrijven bekend hadden mochten worden geëxecuteerd. Om ze te helpen bij die bekentenis konden ze gemarteld worden. De logica daarachter was dat er gedacht werd dat mensen zich door de pijn niet meer zouden kunnen concentreren op hun leugens en dus de waarheid wel moesten spreken als ze gemarteld werden.

Bij een terechtstelling werd er een schavot gebouwd aan het balkon van het stadhuis, vlak onder dat balkon zaten gaten zodat daar balken ingestoken konden worden om het schavot te dragen. Tegenwoordig zijn die gaten dichtgemetseld, maar het kleurverschil is nog te zien.

De laatste executie in Amsterdam vond op 22 november 1854 plaats. Dat was niet hier maar op de binnenplaats van de gevangenis.

Bron: meer over dit verhaal

rekening de beul voor executies in december 1746
rekening de beul voor executies in december 1746stadsarchief

Gegevens van 7 november 2026.