LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Beeldenstorm in de Oude Kerk

Oude Kerk

beeldenstorm in een kerk, Dirck van Delen, 1630
beeldenstorm in een kerk, Dirck van Delen, 1630Rijksmuseum

Eind augustus 1566 brachten Antwerpse kooplieden stukken marmer en albast mee om te laten zien wat er in hun stad gebeurd was tijdens de beeldenstorm. Ook in Amsterdam gistte het.

Het stadsbestuur dacht dat het een goed idee was om de kostbaarheden in de kerken veilig op te laten bergen. Dat gebeurde dan ook, op 23 augustus, tot ontstemming van de gildeleden, want het meeste zilver en ander kostbaar spul in de kapellen hoorde hun toe. Zo ontstond er een oploop naar de grote kerken.

De Nieuwe Kerk kon tijdig ontruimd en afgesloten worden, maar in de Oude Kerk ging het mis. Daar werden om twee uur de 'vespers' gezongen en er zouden kinderen worden gedoopt. Er ontstond gedoe, mensen schreeuwen dat het ritueel niet deugde. Sommige kinderen werden ongedoopt weer naar huis gebracht.

Jacob Jansz Sael eiste dat zijn petekind in het Nederlands en niet in het Latijn zou worden gedoopt. Er ontstond gewoel waarbij enkelen aan heiligenbeelden begonnen te trekken en deze vernielden. En opeens was er de schout met veertig man, er ontstond paniek en een meisje werd doodgedrukt.

Een woedende menigte verjoeg de schout en zijn mannen. Leden van de schutterij traden een stuk tactvoller op en kregen het volk de kerk uit. Maar dat had niet kunnen voorkomen dat heel wat altaren en andere zaken schade hadden opgelopen. Anderhalf jaar later toen Alva's bloedraad in de stad was is Jacob Jansz Sael opgepakt, hij is ter door veroordeeld.

Bron: Herman Janse, gravenopinternet

beeldenstorm, 1566, Simon Fokke, 1782-1784
beeldenstorm, 1566, Simon Fokke, 1782-1784rijksmuseum
prent van de beeldenstorm
prent van de beeldenstormrijksmuseum

Gegevens van 7 november 2026.