Sweelinck en het orgel van de Oude Kerk

Jan Pieterszoon Sweelinck werd waarschijnlijk al op zijn 15e organist van de Oude Kerk. Hij had al jong het vak geleerd van zijn vader, op zijn 2e zat hij voor het eerst achter het orgel. Sweelinck en zijn orgelspel waren beroemd in heel Europa.

Maar een jaar nadat Sweelinck organist van de Oude Kerk was geworden, kwam die positie ineens behoorlijk op losse schroeven te staan. In 1578 kwam de kerk in handen van de protestanten. Niet alleen veranderde het repertoire dat hij tijdens de diensten moest spelen, maar er werd zelfs besloten dat orgels uit de kerken moesten worden verwijderd; het orgel werd door gereformeerden namelijk als een wereldlijk instrument beschouwd. Gelukkig waren de orgels geen eigendom van de kerken, maar van de stad en die stak er een stokje voor. Zo kon Sweelinck de rest van zijn leven de orgels van de Oude Kerk blijven bespelen.

De improvisaties en de techniek van Sweelinck waren beroemd. En vanaf 1600 werd hij ook internationaal steeds bekender. Talentvolle organisten uit het buitenland werden naar Sweelinck gestuurd om lessen bij hem te nemen in zijn huis in de Koestraat. Dit waren vooral orgeltalenten uit Duitsland, leerlingen vertelden graag bij sollicitaties dat ze les hadden gehad van Sweelinck.

Sweelinck schreef veel muziek voor bij psalmen die werd internationaal in grote oplages uitgegeven. Waarschijnlijk was dat niet bedoeld voor uitvoering in de kerk. Sweelinck koos namelijk Franstalige in plaats van Nederlandstalige psalmen om op muziek te zetten. De Nederlandse berijming was gebruikelijk in de kerken, maar de Franse taal had veel aanzien bij de gegoede burgerij.

Sweelinck overleed in 1621. Hij is begraven hier in de Oude Kerk, waar ook een plaquette voor hem hangt.