De apotheek van Ketjen

Hier op Warmoesstraat kocht Gerardus Ketjen begin 19e eeuw een apotheek. Die groeide uiteindelijk uit tot de grote chemische fabriek in Amsterdam Noord.

De apotheek is nog in 1824 geschilderd door Hendrik Muller. De zaak was bekend in heel Amsterdam als de Grote Gaper, met medicijnen uit West en Oost Indië.

Ketjen begint in 1835 met de productie van zwavelzuur, dat werd gebruikt bij het verven van zwart laken. Zwavelzuur werd in Nederland niet gefabriceerd en moest uit Frankrijk komen. De fabriek werd gevestigd in een voormalige kopersmelterij aan de Trapjesschans in wat nu de Marnixstraat is.

In 1880 moest het bedrijf verhuizen, het zorgde voor teveel overlast. Door lekkende ketels was de Stadsschouwburg regelmatig in zwavelnevelen gehuld. De verhuizing bracht het bedrijf naar het einde van Overtoom, ook daar moesten ze al snel weer weg naar de Noordelijke IJ-oever, geen keuze van Ketjen zelf.

Ketjen wou zich vestigen in Velsen. Maar Amsterdam zag de fabriek, die voor flinke inkomsten zorgde, liever niet verdwijnen. Het stadsbestuur liet Velsen weten dat Ketjen ‘een vieze stinkfabriek’ was, die je maar beter niet in je gemeente kon hebben.

Amsterdam bood Ketjen een stuk grond aan op de huidige locatie aan het IJ. In dit hoekje zou Amsterdam geen last hebben van de stank: de westenwind zou alle restanten wegwaaien. Tegenwoordig heet de fabriek Albemarle, maar veel Amsterdammers hebben het nog over de Ketjen.

De gaper van de winkel in de Warmoesstraat verdween naar een apotheek in Leeuwarden en is tegenwoordig te zien in het Historisch centrum Leeuwarden. De gaper is uitzonderlijk goed bewaard gebleven. Het is de enige Nederlandse gaper waar nog een complete salamander op de helm zit.