LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Bordeel De Pijl

Pijlsteeg

soirée in het befaamde muziek en speelhuis De Pijl , Evert Maaskamp, 1808
soirée in het befaamde muziek en speelhuis De Pijl , Evert Maaskamp, 1808beeldbank

Speelhuis de Pijl (vanaf 1700) was een luxe bordeel. Je kon er niet zomaar naar binnen, het was eerder een besloten club. Bij de ingang verwelkomde de bordeelhoudster haar klanten vanachter een balie en er speelde een orkestje muziek, waarop de dames en heren bezoekers konden dansen. Het publiek behoorde tot de bovenste lagen van de samenleving. 

De ets uit 1808 toont het chique interieur van De Pijl. In het midden van de zaal dansen vier meisjes. Andere meisjes praten en drinken met de klanten. Op de achtergrond laat een knecht nieuwe bezoekers binnen. Die moeten zich eerst melden bij de bazin, die links achter een hoge balie zit. De Pijl bleef tot 1860. 

De Pijlsteeg en de  Halsteeg (Damstraat) waren al in 1478 aangewezen als het enige gebied in de stad waar prostituees mochten werken. Destijds was dat uitsluitend toegestaan in bordelen die door dienaren van de schout werden gedreven. Zo konden 'goede vrouwen ende maechden' deze twee stegen mijden, zodat ze niet met het slechte voorbeeld geconfronteerd hoefden te worden.

Dat alleenrecht op prostitutie werd nog eens bekrachtigd bij een keur van 1509 waarin werd bepaald dat vrouwen die zich elders in de stad aanboden, onder luid tromgeroffel naar de Pijl- of de Halsteeg moesten worden gebracht.

Bron: Maarten Hell, AmsterdamCHV, amsterdam.nl

soirée in het befaamde muziek en speelhuis De Pijl , Evert Maaskamp, 1808
soirée in het befaamde muziek en speelhuis De Pijl , Evert Maaskamp, 1808beeldbank
interieur van muziek- en speelhuis De Pijl, 1825
interieur van muziek- en speelhuis De Pijl, 1825beeldbank
de Pijl in 1808,  Evert Maaskamp
de Pijl in 1808, Evert Maaskampbeeldbank

Gegevens van 7 november 2026.