LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Kleine en Grote Vispoort

Dam

de Grote Vispoort aan de Vijgendam, Herman Schouten, 1796
de Grote Vispoort aan de Vijgendam, Herman Schouten, 1796beeldbank

Rond 1600 werd alle bebouwing op dit deel van de Dam gesloopt en vervangen door een serie huizen, die een gemeenschappelijke kap hadden. Meer bij het Damrak werd ’t Huis onder 't Zeil gebouwd. De bebouwing omsloot de vismarkt.

In het nieuwe rijtje kwamen twee poorten om de Vismarkt te kunnen bereiken, de Grote en de Kleine Vispoort. De huizen lagen in het verlengde van de huizen in de Halsteeg, de huidige Damstraat. Het straatje dat zo ontstond heette de Vijgendam. Herman Schouten heeft een mooie serie prenten van gemaakt die een beeld geven van het dagelijks leven op de Vijgendam.

Op de hoek met één van de Vispoorten woonde Windrick Jansz. Hij zou bij de beeldenstorm een hoofdrol hebben gespeeld. Hij wordt twee jaar later veroordeeld door Alva's Raad van Beroerten.

Jansz wordt als belangrijkste aanstichter gezien bij de plundering van de Minnebroederskerk op 24 en 24 februari 1566. Hij zou bewapend met stokken en pistolen iedereen hebben tegengehouden die de beeldenstormers in Minnebroederskerk wilden stoppen. Hoe het met Windrick Jansz is afgelopen is onbekend, maar als hij niet gevlucht was is hij ongetwijfeld geëxecuteerd.

Na het vertrek van de vismarkt naar de Nieuwmarkt in 1840 hadden de vispoorten geen functie meer, het hele rijtje huizen is in 1847 afgebroken

Bron: Theo Bakker, amsterdamhv

de Kleine Vispoort op de Vijgendam, Herman Schouten, 1796
de Kleine Vispoort op de Vijgendam, Herman Schouten, 1796beeldbank
Grote Vispoort met doorkijk op de Vismarkt, Gerrit lamberts, 1819
Grote Vispoort met doorkijk op de Vismarkt, Gerrit lamberts, 1819beeldbank
het Stadhuis van de Vijgendam gezien, Reinier Vinkeles, 1750-1774
het Stadhuis van de Vijgendam gezien, Reinier Vinkeles, 1750-1774beeldbank
de Vijgendam met de Kleine Vispoort en de grote Vispoort, Elias van Bommel, 1847
de Vijgendam met de Kleine Vispoort en de grote Vispoort, Elias van Bommel, 1847beeldbank

Gegevens van 7 november 2026.