Comptoir der Waterkeeringe

In het water van de Geldersekade stond hier vanaf het eind van de 17de eeuw het eerste stadswaterkantoor, het ‘Comptoir der Waterkeeringe’. De hoofdtaak van het Comptoir was om vast te stellen hoe hoog het water precies stond in de stad en in het IJ. Het IJ stond nog in open verbinding met zee en had dus eb en vloed.

In het water van de Geldersekade werd een houten gebouwtje neergezet, met een gat in de vloer. Met een peilstok werd zo de waterstand vastgelegd. Ook werd de windrichting, temperatuur en andere weerkundige wetenswaardigheden vastgelegd.

De mannen van het Stadswaterkantoor beperkten zich niet tot peilingen in hun steigerhuisje alleen. Ze trokken eropuit om de stand op te nemen op verschillende plekken in de stad. De resultaten werden nauwkeurig vastgelegd, dag en nacht, per uur of halfuur. Het leverde langlopende meteorologisch reeksen op die uniek zijn in de wereld.

Het stadskantoor was ook verantwoordelijk voor de doorspoeling van de grachten. Dat was een doorlopend probleem, het water stroomde nauwelijks en omdat het als open riool werd gebruikt zorgde dat voor onhygiënische toestanden en grote stank. Door de sluizen met eb en vloed afwisselend open en dicht te zetten kon de doorstroming verbeterd worden.

Naarmate de stad groeide, werd dat een steeds ingewikkelder systeem. Vier vuilwatermolens moesten helpen en voor meer doorstroming zorgen. Veel hielp het niet, de grachten bleven smerig en ongezond.

In 1861 moest het stadswaterkantoor plaatsmaken voor de vismarkt. Het kantoor verhuisde naar de Montelbaanstoren.