De lynchpartij van Marijke Jansdochter

Marijke Jansdochter had de naam dat ze een tovenares was. In werkelijkheid was ze naaister en vooral een arme sloeber. Op 3 juni 1624 werd ze het slachtoffer van een volksgericht.

Het begon op straat, waar vrouwen uit de buurt haar lastigvielen. De bedreigde vrouw verstopte zich in een woonhuis in de Barndesteeg. Een groep vrouwen posteerde zich voor de deur. Ze schreeuwden dat ze naar buiten moest komen en noemden haar "een hoer, een dievegge, een tovenaerster".

Toen Marijke Jansdochter de straat weer opging, begonnen enkele straatjongens haar te slaan. De buurtbewoners gooiden Marijke in het water van de Kloveniersburgwal, ter hoogte van de Koestraat. Een 'waterproef' moest uitwijzen of zij een toveres was. Als ze onschuldig was zou ze direct zinken. Maar Marijke Jansdochter bleef drijven en dus moest ze wel een heks zijn.

Schuitenvoerder Barent Gerritsz trok haar weer aan land, omdat hij had gezien dat ze dure ringen droeg. Hij probeerde die van haar vingers te trekken, maar Marijke verweerde zich. Hij gooide de mishandelde vrouw opnieuw in het water van de Burgwal en hield haar onder water totdat ze was verdronken. De schouten grepen niet in. De vrouw was immers blijven drijven: daarmee was haar schuld aangetoond, vonden zij.

Na de lynchpartij vluchten de daders. Binnen een paar dagen leidde het spoor al naar Barent Gerritsz. De schout klaagde hem aan wegens moord, maar ondanks zware en herhaalde pijniging bleef hij ontkennen. Zo ontsnapte hij aan de doodstraf, want alleen na een bekentenis kon de doodstraf worden uitgesproken. Hij kwam ervan af met een verbanning.

Vier jaar later was er in Rotterdam een vergelijkbare lynchpartij. Dat was de laatste keer in de Nederlanden dat een vrouw de waterproef moest ondergaan.