Jan Pieterszoon Sweelinck

Jan Pieterszoon Sweelinck was één van de attracties van Amsterdam. Uit heel Europa kwamen muziekliefhebbers naar de organist van de Oude Kerk. Sweelinck was daar organist sinds 1577, een jaar voor de alteratie, hij was toen pas 16 jaar oud.

Toen Amsterdam het jaar erop overging in protestantse handen mocht het orgel niet meer worden bespeeld tijdens de kerkdiensten, alleen daarvoor of daarna. Het is onzeker of Sweelinck zelf protestant is geworden.

We weten niet wie Sweelinck zo goed heeft leren componeren. De muzikaliteit zal hij van zijn vader hebben gekregen, die was organist van de Lebuinuskerk in Deventer.

Als organist van de Oude Kerk krijgt Sweelinck een redelijk salaris en een ruim huis van drie etages, hier in de Koestraat 15. Maar het echte geld verdient hij met lesgeven, aan meestal buitenlandse leerlingen. Vooral uit Noord-Duitsland stroomden de studenten naar Amsterdam.

Zij kwamen niet allen voor de virtuositeit van zijn orgelspel en composities, maar ook voor de nieuwe techniek die Sweelinck introduceerde. Hij bespeelde het orgel terwijl hij vrijwel stil zat, waardoor het leek alsof het orgelspelen hem bijna geen energie kostte. Dat werd als zeer elegant gezien.

Sweelinck is zijn leven lang bezig geweest om de liederen uit het bijbelboek Psalmen van nieuwe melodieën te voorzien. Na de reformatie voldeden de oude melodieën niet meer. Die nieuwe composites worden ook nu nog uitgevoerd.

Door zijn publicaties en zijn leerlingen heeft Sweelinck grote invloed gehad op de muziek van zijn tijd, niet alleen in Nederland, maar zeker ook in Duitsland.

Op 20 oktober 1621 werd ‘den aldercloecksten ende constichsten Organist deser eeuwe’ begraven in de Oude Kerk, grafplaatnummer 99. De rouwklokken luidden twee uur lang onafgebroken.