LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Sint Antoniespoort

Nieuwmarkt

Sint Antoniespoort (latere tekening), A Stellingwerf, 1800
Sint Antoniespoort (latere tekening), A Stellingwerf, 1800beeldbank

Na de stadsuitbreiding van 1452 werd er een poort op de Zeedijk geplaatst. De stad moest natuurlijk afgesloten kunnen worden, maar hoe dat eruit zag weten we niet.

Aan het eind van de 15e eeuw krijgt Amsterdam een stadsmuur en dus ook een echte stadspoort. De eerste steen wordt in 1488 gelegd werd. De poort is gebouwd op de oude Sint Antoniesdijk, de zeewering tegen het IJ. Aan de oostkant van de stad is dit de enige stadspoort.

Achter de Anthoniespoort werd ruimte opengelaten voor een bescheiden wagenplein. Wie van buiten kwam mocht met zijn paard en wagen niet verder de stad in.

Een belegering heeft de Sint Antoniespoort nooit hoeven doorstaan. Gelderse troepen rukten op tot aan de stadsmuur in 1512 en 1543 en de Geuzen in 1572, maar het bleef dan bij plunderingen op de Lastage en op het IJ. De stadsmuur en de Anthoniespoort waren indrukwekkend genoeg om aanvallers op andere gedachten te brengen.

Door de uitbreiding van de stad was de stadsmuur hier vanaf 1601 overbodig. In de jaren daarna werd de Antoniespoort omgebouwd tot Waag.

Bron: Theo Bakker

de Eerste Sint-Antoniespoort te Amsterdam, Simon Frisius, 1601-1628
de Eerste Sint-Antoniespoort te Amsterdam, Simon Frisius, 1601-1628Rijksmuseum
de Anthonispoort in 1544, Jan Goeree, 1723
de Anthonispoort in 1544, Jan Goeree, 1723beeldbank
Sint-Antoniespoort, Jan Goeree
Sint-Antoniespoort, Jan Goereerijksmuseum

Gegevens van 7 november 2026.