Anatomische lessen

Eens per jaar organiseerde het chirurgijnsgilde een anatomische les. Tot 1619 en tussen 1639 en 1691 werden die lessen gehouden in de bovenzaal van de Kleine Vleeshal aan de Nes.

De door de stad aangestelde praelector, de hoogleraar, gaf dan een openbare les en ontleedde het lijk van een terdoodveroordeelde. De lessen waren bedoeld als onderwijs voor chirurgijns, maar meekijken bij een anatomische les was een populair tijdverdrijf.

Een anatomische les vond meestal in de winter plaats, omdat bij de lage temperaturen het lijk minder snel bedierf en dus ook de stank binnen de perken bleef. Voor deze meerdaagse ontleedkundige demonstraties stelde de stad het lijk van een terechtgestelde misdadiger ter beschikking.

De doctor verrichtte sectie terwijl de chirurgijns en ander publiek toekeken. Er kwamen veel meer bezoekers op af dan er op de schilderijen te zien zijn. Vooraf stond namelijk al vast wie er zou worden afgebeeld, alleen wie voor zijn eigen portret wilde betalen kwam op het schilderij.

De schilderijen van de anatomische lessen werden op de gildekamer gehangen. Het oudst bekende schilderij is Anatomische les van Dr. Sebastiaan Egbertsz van Aert Pietersz uit 1601 het werd gemaakt op de bovenverdieping van de Kleine Vleeshal aan de Nes. Het kostte twee jaar om het schilderij af te krijgen een pestepidemie zorgde voor grote vertraging.

25 jaar later is Sebastiaan Egbertsz nog steeds praelector en staat hij op het tweede schilderij van een anatomische les. Dat schilderij 'De osteologieles van Dr. Sebastiaen Egbertsz' werd gemaakt bij de ingebruikname van de anatomiekamer hier in de Waag.

Het laatste uit de serie anatomische lessen is gemaakt in 1758, dat is ' De anatomische les van Petrus Camper' door Tibout Regters.