LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Anatomische les van dokter Tulp

Nieuwmarkt

De anatomische les van Dr Nicolaes Tulp, Rembrandt, 1632
De anatomische les van Dr Nicolaes Tulp, Rembrandt, 1632Mauritshuis

Toen Rembrandt de Anatomische les van dokter Tulp schilderde hingen er al drie anatomische lessen in de gildekamer. Hij heeft er ongetwijfeld goed naar gekeken en besloten om het anders te doen.

Rembrandt schildert veel dynamischer, hij zet de toeschouwers zo neer dat ze op het schilderij goed te zien zijn, in werkelijkheid zullen ze rond het lijk hebben gestaan.

Tulp demonstreert op het schilderij de buigspieren van de vingers. Om beweging te laten zien trekt hij met een tang aan buigspier, zodat de vinger beweegt.

De hand is de linkerhand van Aris Kindt een geëxecuteerde dief. Hij werd opgepakt voor het stelen van een wintermantel. Op 31 januari 1632 kreeg hij de strop. Naar alle waarschijnlijkheid miste hij zijn rechterhand en was die al geamputeerd na een eerdere veroordeling. Op het schilderij is die rechterhand opmerkelijk donkerder, de hand is er later bijgeschilderd. Op röntgenbeelden is te zien dat de hand oorspronkelijk ontbrak. Waarschijnlijk vond Rembrandt dat de stomp te veel aandacht trok.

Nicolaes Tulp, Frans Hals, 1644
Nicolaes Tulp, Frans Hals, 1644public domain
de man op de achtergrond droeg oorspronkelijk een hoed, Rembrandt heeft die overschilderd. Na vier eeuwen komt de hoed weer voorzichtig tevoorschijn.
de man op de achtergrond droeg oorspronkelijk een hoed, Rembrandt heeft die overschilderd. Na vier eeuwen komt de hoed weer voorzichtig tevoorschijn.Mauritshuis
Rembrandt voor de deur van het Theatrum anatomicum, Christoffel Bisschop
Rembrandt voor de deur van het Theatrum anatomicum, Christoffel Bisschopwiki

Gegevens van 7 november 2026.