LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Religieuzen ontsnappen uit het Rasphuis

Heiligeweg 19

D. Sapma in zyn Vrouws-gewaad, Herman Schouten, 1782
D. Sapma in zyn Vrouws-gewaad, Herman Schouten, 1782beeldbankbeeldbank

Begin 17e eeuw bestreden verschillende calvinistische groeperingen elkaar te vuur en te zwaard. Uiteindelijk wonnen de contra-remonstranten, die het strengst in de leer zijn. Voor hun tegenstanders, de remonstranten, braken zware tijden aan.

Veel dominees vluchtten maar niet Dominicus Sapma. Eind augustus 1621 werd hij vlak bij de Schreierstoren gearresteerd bij een heimelijke remonstrantse kerkdienst. Op de pijnbank weigerde hij andere remonstranten te verraden en bleef hij bij zijn opvattingen.

Dominee Sapma werd vastgezet in het Rasphuis, maar al binnen drie weken wist hij met een list te ontsnappen. Zijn vrouw kwam hem bezoeken en hield bij binnenkomst een grote doek voor haar hoofd omdat ze zo'n kiespijn had. Daardoor konden men haar gezicht niet goed zien.

Eenmaal binnen trok dominee Sapma haar kleren aan en deed de doek voor zijn hoofd. De cipiers hadden niets door en lieten de dominee gaan. Vijf dagen later werd ook mevrouw Sapma maar vrijgelaten. Bijna twee eeuwen later maakte Herman Schouten een prent over de ontsnapping.

Voor dominee Sapma was het nog niet goed genoeg. In het Rasphuis zaten nog twee dominees opgesloten. Met de hulp van katholieken, die een opgesloten pater wilden helpen ontsnappen werd een plan gemaakt. En met valse sleutels en touwladders lukte het in de nacht van 12 op 13 oktober 1621. Met de geestelijken ontkwamen ook nog enkele andere gevangene.

Op de binnenplaats waarschuwde een andere gevangene voor de ontsnapping. Maar de gestoorde man had dat al zo vaak gedaan dat de cipiers er geen acht op sloegen.

de Arminiaanse dreckwaghen, spotprent om remonstranten belachelijk te maken, 1618
de Arminiaanse dreckwaghen, spotprent om remonstranten belachelijk te maken, 1618rijksmuseum

Gegevens van 7 november 2026.