Willem Baerdesen: protestants leider tijdens de alteratie

Willem Baerdesen was één van de leiders van de alteratie, de protestante machtsovername op 26 mei 1578. De katholieke machthebbers werden die dag de stad uitgezet. De geweldloze manier waarop dat ging was voor veel katholieken een verrassing.

De orthodox katholieke elite had de decennia daarvoor met harde hand geregeerd, met Alva's bloedraad als dieptepunt. Andersgelovigen werden hard vervolgd.

Baerdesen was één van de leiders van de gereformeerden in de jaren zestig voor de beeldenstorm geweest. En na de komst van Alva was Baerdesen zijn leven niet zeker in Amsterdam en moest hij vluchten. In de jaren daarop organiseerde hij de opstandelingen ten noorden van Amsterdam in hun pogingen om de stad over te halen om de Spaanse koning en het katholieke geloof achter zich te laten.

Toen de stad in 1578 overging naar het calvinisme kwam Willem Baerdesen terug, onder zijn leiding werd voor een veel gematigder aanpak gekozen. Hij legde daarmee de basis voor de Amsterdamse tolerantie, De meest gehate katholieken werden verbannen, ze werden "aan de dijk gezet" net als de kloosterlingen van het Minderbroedersklooster.

In de stad werden geen katholieken vervolgd, net als de doopsgezinden. Ze mochten alleen hun geloof niet in het openbaar uiten. Maar wat er in de beslotenheid van het eigen huis of de zogenaamde schuilkerk gebeurde dat ging de stadsoverheid niets aan. Willem Baerdesen leek hierin op zijn vader, die bekend was als Willem Bardes, die zich inzette voor tolerantie voor andersdenkenden.