Bomen in het IJ

Amsterdam was aan de waterkant omgeven met een dubbele rij palen om aanvallen vanaf het water onmogelijk te maken. In die palenrij waren een aantal doorgangen gemaakt die in het donker werden afgesloten door er boomstammen in te varen. Overdag werden de doorgangen gebruikt om in de gaten te houden wie de stad in en uit voer en om belastingen te heffen.

Die doorgangen werden bomen genoemd, hier in het verlengde van het Damrak was één van de belangrijkste, de Nieuwebrugsboom. In totaal waren er 23 bomen, 21 op het IJ en 2 in de Amstel. Bij de meeste bomen stond een huisje op palen in het water, het boomhuisje.

De Oude Kerk had een speciale klok, de boomklok, die om half tien 's avonds werd geluid, dan gingen de laatste bomen dicht en kon niemand de stad meer in of uit varen.

Bij strenge vorst was de palenrij geen goede verdediging, aanvallers zouden immers over het ijs naar de stad kunnen lopen. Dan werden er manshoge schuttingen op de kades langs het IJ geplaatst met schietgaten erin om aanvallers af te schrikken.