LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Joost Jansz Bilhamer

Kalverstraat 120

portret van Joost Jansz Bilhamer, 1700
portret van Joost Jansz Bilhamer, 1700RCERCE

Joost Jansz Bilhamer was een alleskunner, beeldhouwer, kaartenmaker, bouwplannenmaker en horlogier. Hij woonde hier in het huis "de Lantmeter" dat ongetwijfeld naar hem genoemd is. De poort van het Burgerweeshuis even verderop in de Kalverstraat is door hem ontworpen.

De meeste (beeldhouwwerken van Bilhamer zijn verloren gegaan. Beroemd was zijn beeldengroep voor het Minderbroederklooster, maar die heeft de beeldenstorm niet overleefd. Bilhamer heeft ook de toren van de Oude Kerk ontworpen, latere aanpassingen hebben de toren een stuk logger gemaakt dan het oorspronkelijke ontwerp van Bilhamer.

De Oudekerkstoren stond model voor veel kerktorens in Nederland, dit was hoe een kerktoren er uit moest zien. Hij maakt ook het ontwerp voor de, nooit gebouwde, toren van de Nieuwe Kerk, alleen de voet van die toren is gebouwd en dat is nog te zien aan de Nieuwezijds Voorburgwalkant van de kerk.

Tot de alteratie van Amsterdam toen de stad protestants werd, was Bilhamer een trouw dienaar van het Spaanse katholieke bestuur. Zo ontwierp hij voor Alva een groot fort dat rond de Montelbaanstoren gebouwd moest worden om de stad stevig onder controle te kunnen houden.

Beroemd is de kaart van Noord-Holland die Bilhamer voor de hertog van Alva maakte. Die kaart was nodig voor de veldtochten van de Spaanse troepen. Maar toen de kaart klaar was in 1575 waren de Spanjaarden in Noord-Holland al aan de verliezende hand. Drie jaar later zou ook Amsterdam de kant van de protestante Geuzen en Willem van Oranje kiezen. Voor Joost Jansz Bilhamer maakte dat niet veel uit. Ook van het nieuwe calvinistische stadsbestuur kreeg hij opdrachten.

Bron: theo bakker, hart.amsterdam

kaart van Noord-Holland, Joost, Jansz Bilhamer, 1575
kaart van Noord-Holland, Joost, Jansz Bilhamer, 1575UvAUvA
Beeld van Joost Janzs Bilhamer aan de Paulus Potterstraat-kant van het Stedelijk Museum
Beeld van Joost Janzs Bilhamer aan de Paulus Potterstraat-kant van het Stedelijk Museumhart.amsterdamwiki
reliëf van Bilhamer boven de poort van het Burgerweeshuis aan de kalverstraat
reliëf van Bilhamer boven de poort van het Burgerweeshuis aan de kalverstraathart.amsterdamwiki

Gegevens van 7 november 2026.