het Paalhuis

Het Paalhuis werd in 1560 gebouwd aan de noordzijde van de Nieuwebrug van wat toen nog het Open Havenfront van Amsterdam was, tegenwoordig de Prins Hendrikkade. Het Paalhuis was genoemd naar de dubbele rij palen die in het IJ de stad afsloten. Het Paalhuis was half in het IJ gebouwd, zodat schippers hier gemakkelijk konden aanleggen, ze moesten hier het zogeheten paalgeld betalen.

De schippers moesten opgeven hoeveel lading ze bij zich hadden en daarvoor betalen, voordat ze mochten gaan lossen. Wie zich daar niet aan hield kon een flinke boete verwachten. Wie helemaal weigerde om paalgeld te betalen kon een boete van 50 pond verwachten wanneer hij weer in Amsterdam kwam.

Met het paalgeld en de boetes werd de route over de Zuiderzee onderhouden, ook werd er werk in de Amsterdamse haven mee betaald. Op de Zuiderzee was een route gemarkeerd met tonnenboeien, zodat de schippers de ondieptes konden vermijden.

Op het Paalhuis zat een gevelsteen met zo'n tonnenboei. Die steen zit nu in de gevelstenenmuur aan de Sint-Olofsteeg. Ook een deel van de muur van het Paalhuis is bewaard gebleven, dat staat tegenwoordig in de fragmententuin van het Rijksmuseum.

Het Paalhuis is ook lange tijd gebruikt als postkantoor en als een beurs voor de termijnmarkt. Er werd gehandeld in goederen die pas later geleverd zouden worden tegen een vooraf afgesproken prijs. Voor handelaren was de plek ideaal, zij konden hier precies zien wat de stad werd binnengebracht. Het Paalhuis werd rond 1680 afgebroken bij de aanleg van een schutsluis tussen het IJ en het Damrak.