Opstand tegen het Wolhuis

Op woensdagavond 31 mei 1531 vernielde hier een groep streng katholieke vrouwen de fundering voor het wolhuis. De gemeente was van plan om een pakhuis te maken waar de wolhandelaren terecht konden. Maar voor de vrouwen van het sacramentsgilde was de bouwplaats veel te dicht bij de Heilige Stede, de heiligste plek in Amsterdam.

Het sacramentsgilde bestond uit dames uit de hoogste kringen, zij hadden als taak om het hoofdaltaar in de Heilige Stede te verzorgen, daar waar de heilige hostie werd bewaard. Die taak namen ze uiterst serieus. En dus werden de sleuven voor de fundamenten van het wolhuis dichtgegooid.

De vier "overviwen" van het gilde werden door de stad aansprakelijk gesteld en twee weken later werden ze veroordeeld en vervolgens verbannen uit de stad. Die verbanning konden ze ontlopen als ze een flinke boete zouden betalen.

De vier vrouwen accepteerden hun veroordeling niet. Nog dezelfde dag reisden ze naar Brussel om hun beklag te doen bij keizer Karel V. Voor de keizer was het een lastige kwestie, aan de ene kant was hij afhankelijk van Amsterdam en het geld dat de stad hem bezorgde, maar aan de andere kant was hij streng katholiek en sympathiseerde hij met de dames.

Karel V liet uiteindelijk zijn kanselier beslissen. En die koos voor de stad, voor de dames zat er niets anders op dan te betalen. Het Wolhuis kwam er, vlak naast de Heilige Stede.

Eén van de vier overwiven was Engel Korsendr. Engel en haar familie zijn afgebeeld op twee fragmenten van een altaarstuk, dat wordt toegeschreven aan Jacob Corneliszn van Oostsanen. Het middenstuk is verloren gegaan, op het rechter paneel is Engel afgebeeld met haar moeder en haar zuster. Het altaarstuk hing vanaf 1518 in het Agnietenklooster.

Een ander overwief is Gerritje Janszn Peggedochter, de vrouw van burgemeester Egbert Garbrantszn. Ze staan waarschijnlijk op het schilderij van Dirck Jacobszn uit 1541.

Tijdens de Beeldenstorm, vijfendertig jaar later nam het Sacramentsgilde de verdediging van de Heilige Stede opnieuw erg serieus. Op 17 september 1566 probeerden beeldenstormers de kerk binnen te dringen. De gildedames wilden liever wilden sterven voor de goede zaak dan hun kapel laten ontheiligen. Met veel geschreeuw en gedreig konden ze de plundering voorkomen.

De Heilige Stede was gered, maar niet voor lang. Twaalf jaar later, na de alteratie van Amsterdam in mei 1578, werd de Heilige Stede alsnog geplunderd, het goud en zilver werden omgesmolten en veel kunstschatten kapotgeslagen.