Heilige Stede

Het Mirakel van Amsterdam trok al snel veel bedevaartgangers naar Amsterdam en op de plek van het wonder werd een kapel gebouwd. Tussen Kalverstraat en Rokin verscheen de Kapel ter Heilige Stede. Het onderhoud van het heiligdom was kostbaar en daarom gaf paus Clemens VII een aflaat. Wie bijdroeg aan het behoud van de kapel kreeg een aflaat van tien jaar. Toch was de Heilige Stede in 1415 zo vervallen dat de heilige hostie overgebracht werd naar de Oude Kerk. Zes jaar later bleek dat een gelukkige keuze. Een grote stadsbrand verwoestte een groot deel van deze kant van de stad en de bouwvallige Heilige Stede werd grotendeels in de as gelegd. Snel werd de kapel herbouwd, nu wel met een passend altaar voor de heilige hostie.

In 1452 brandde de stad opnieuw. Op Sint Urbanusdag (25 mei) werden de Nieuwe en de Oudezijde grotendeels verwoest. Gealarmeerde gelovigen probeerden uit alle macht de kapel binnen te komen en de monstrans met de hostie te redden, maar het was alsof God hen tegenhield, breekijzer braken en tangen knapten.

De volgende dag werd de hostie in een ongeschonden monstrans tussen de zwartgeblakerde resten van de kapel teruggevonden. God had de hostie voor de tweede keer gered. Voor middeleeuwse gelovigen was het overigens minder opzienbarend en alleen maar een bewijs van de heiligheid van de hostie. Relieken waren immer onbrandbaar.

Na de stadsbrand van 1452 werd de kapel groter dan eerst herbouwd. Maar als de protestanten de stad overnemen in 1578 is het afgelopen met heiligen, processies en wonderen. De Heilige Stede wordt gebruikt als paardenstal, stadsturfhuis, zoutopslag en als oefenruimte.

In 1590 wordt de kapel een protestante kerk en krijgt een nieuwe naam, de Nieuwezijds Kapel. Alles wat verwijst naar het katholieke verleden wordt verwijderd en vernield, waarschijnlijk is ook de hostie op dat moment verdwenen. De kapel blijft staan tot het begin van de 20e eeuw.

Katholieke Amsterdammers hadden de kerk graag opnieuw in gebruik genomen, maar de protestanten willen sloop, elke herinnering aan de afgoderij moet verdwijnen. Vier jaar na de sloop kwam er een kleinere kerk voor in de plaats, die vanaf de jaren  zeventig verbouwd werd tot moskee en later partycentrum. Nu zit er een horrormuseum.

Aan de Wijde Kapelsteeg herinnert een oude toegangspoort nog aan de Heilige Stede. Bij opgravingen in 2005 zijn grafstenen uit verschillende periodes gevonden die bij de kapel hoorden. Sommige daarvan zijn nu nog te zien in de vloer van The Dungeons.