LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

het eerste Postkantoor

Damrak

Het Paalhuis en de Nieuwe Brug te Amsterdam in de winter, Jan Abrahamsz. Beerstraten, 1640 - 1666
Het Paalhuis en de Nieuwe Brug te Amsterdam in de winter, Jan Abrahamsz. Beerstraten, 1640 - 1666rijksmuseum

Het Paalhuis was eerste postkantoor van Amsterdam. Vanwege de strategische ligging werd het Paalhuis al in de 16e eeuw gebruikt als postkantoor. Sommige schepen die hier aanmeerden brachten zakken of kisten met post mee, die ze afgaven bij het Paalhuis. In het begin kwam het regelmatig voor dat brieven te laat of helemaal niet bezorgd werden. Maar hoe meer Amsterdamse schepen er over de wereldzeeën voeren, hoe belangrijker de postbezorging werd.

Vanaf 1598 waren alle schippers verplicht hun brieven af te geven bij het Paalhuis aan het IJ. De ‘paalknecht’ hield op lijsten aan de gevel bij voor wie er post was binnengekomen. Postzegels bestonden nog niet: tegen betaling van 1,5 stuiver kon de geadresseerde zijn post komen ophalen. Als brieven na enige tijd niet waren opgehaald werden ze tegen betaling zelfs aan huis bezorgd.

Omgekeerd konden Amsterdammers ook post afgeven bij het Paalhuis. Vanaf 1616 waren er twee brievenbussen, één met het wapen van Hoorn, de ander met het wapen van Enkhuizen. Jan Abrahamsz Beerstraten (1622-1666) schilderde het Paalhuis midden in de Gouden Eeuw, toen het al een eeuw bestond. Het Paalhuis is afgebroken in 1681.

Bron: theo bakker

de lijsten aan het Paalhuis, detail uit het schilderij van Beerstraten
de lijsten aan het Paalhuis, detail uit het schilderij van Beerstratenrijksmuseum
drukte voor de Nieuwebrug, Abraham Storck
drukte voor de Nieuwebrug, Abraham Storckbeeldbank
het Paalhuis, Jan van Kessel, 1651-1680
het Paalhuis, Jan van Kessel, 1651-1680rijksmuseum

Gegevens van 7 november 2026.