Saul Levi Morteira: banvloek over Spinoza

Saul Levi Morteira was rabbi in Amsterdam. Hij was geboren in Venetië in het getto en kwam in 1616 naar Amsterdam. Hier ontwikkelde hij zich als Joods geleerde en leider van de Joodse gemeenschap.

Morteira was streng in de leer, hij was fel anti-christelijk, dat bracht hem doorlopend in conflict met de andere grote rabbi uit die tijd Menasseh ben Israel.

Morteira leidde ook de rabbi-school, de Talmoed Tora, één van zijn meest briljante leerlingen was Baruch Spinoza, die voorbestemd leek om ook rabbi te worden. Maar Spinoza kwam in conflict met zijn leermeester. Spinoza betwijfelde het nut van de Joodse rituelen en de goddelijke oorsprong van de bijbel. Bovendien geloofde hij niet in wonderen.

Op  27 juli 1656 sprak Morteira een banvloek uit over de 24-jarige Baruch Spinoza, hij werd voorgoed verstoten uit de Joodse gemeenschap. Morteira heeft de opkomst van de omstreden filosoof Spinoza niet meer meegemaakt. Hij overleed in 1660.

Lang is gedacht dat Morteira door Rembrandt was geschilderd op zijn ' Portret van een oude man' , maar tegenwoordig wordt gedacht dat dit Jan Amos Comenius is.