LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Spinhuis

Spinhuissteeg 1

het Spinhuis in 1663
het Spinhuis in 1663beeldbank

Prostitutie, landloperij of bedelarij, vrouwen die voor dit soort zaken opgepakt werden liepen het risico dat ze hier in het Spinhuis terecht zouden komen. Er zat een idealistische gedachte achter. De vrouwen werden niet alleen opgesloten, ze moesten werk verrichten waardoor ze een vak leerden waarmee ze na vrijlating in eigen onderhoud konden voorzien. Een soort gevangenis-werkplaats, waar de vrouwen moesten spinnen en breien

De mannen zaten in het Rasphuis, voor vrouwen was er het Spinhuis. Het Spinhuis opende in 1597 in een deel van het oude Sint Ursulaklooster aan de Oudezijds Achterburgwal. In 1643 brandde het Spinhuis tot de grond toe af, er werd meteen begonnen met nieuwbouw, zoals die vandaag nog te zien is. 

Naast criminele vrouwen kwamen nog anderen in het Spinhuis terecht. Zo waren er vrouwen met een geestelijke stoornis, die heropgevoed moesten worden, maar niet ‘krankzinnig’ genoeg waren voor het Dolhuys.

Ook kwamen er zogenaamde geldgasten, vrouwen die vast zaten omdat de familie dat wilde, daar moest de familie wel voor betalen en ze hadden ook toestemming van de rechter nodig.

En er waren arme vrouwen, die in ruil voor kost en inwoning werk wilden verrichten. De verschillende groepen werden in het Spinhuis zoveel mogelijk uit elkaar gehouden. In totaal konden er zo'n tachtig vrouwen worden opgesloten in het Spinhuis.

De vrouwen in het Rasphuis waren te bekijken, voor twee stuivers konden Amsterdammers de dames gaan bekijken, een populair uitje, zeker in de kermistijd. Ook buitenlandse gasten beschouwden een bezoekje aan he Spinhuis als een normaal onderdeel van hun trip door Amsterdam.

Eind 18de eeuw raakte het Spinhuis overvol en aftands. In 1780 besloot het stadsbestuur dat er een groot nieuw gesticht zou komen, op de Plantage waar nog grond genoeg was. In 1782 vertrokken de vrouwen uit het Spinhuis en de mannen uit het Willig Rasphuis naar de het Nieuwe Spin- en Werkhuis op de Roetersburgwal.

Bron: Theo Bakker

Interieur van het Spinhuis, PWM Trap, 1860-1890
Interieur van het Spinhuis, PWM Trap, 1860-1890beeldbankbeeldbank
de binnenplaats van het Spinhuis, Jan de Beijer, 1759
de binnenplaats van het Spinhuis, Jan de Beijer, 1759beeldbank

Gegevens van 7 november 2026.