LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Regenten van het Spinhuis

Spinhuissteeg 1

de regentessen en binnenmoeders van het Spinhuis, Dirck van Santvoort, 1638
de regentessen en binnenmoeders van het Spinhuis, Dirck van Santvoort, 1638amsterdam museum

Het Spinhuis had eerst drie, later vier regenten en twee regentessen. Het was een erebaan die vaak een opstapje was voor een plek in het stadsbestuur.

De regenten van het Spinhuis kwamen wekelijks bijeen om de straffen te bespreken, de wol en het kant te keuren en de financiële zaken te regelen. De regentessen waren verantwoordelijk voor de dagelijkse zorg en huishouding.

De regenten van het Spinhuis lieten zich veel schilderen. Het oudst bewaard gebleven regentenstuk komt uit 1626-1628. De regenten zijn geportretteerd met op de achtergrond aan de muur een ander, nog ouder, regentenstuk. Dat schilderij is verloren gegaan.

Het schilderij uit 1626-1628 is gemaakt door Nicolaes Pickenoy. De regenten zijn bezig met vergunningen voor herbergiers, tappers en tabaksverkopers. De vergunningen zorgden voor het grootste deel van de inkomsten van het Spinhuis.

Bartholomeus van der Helst is de enige die zowel regenten als regentessen afbeeldt. Op zijn schilderij uit 1650 is ook een doorkijkje naar het dagelijks leven in het Spinhuis.

In het midden zijn vrouwen aan het werk te zien, een opzichters heeft een schoen in haar handen om mee te slaan. Rechts een getralied raam, van daarachter konden bezoekers tegen betaling de dames komen bekijken. Helemaal rechts op het schilderij staat de boekhouder van het Spinhuis.

Van een schilderij van Jacob Backer is alleen een schets bewaard gebleven. Het origineel heeft waarschijnlijk de grote brand van 1643 niet overleefd.

Wel bewaard is een schilderij van de twee regentessen, samen met de twee binnenmoeders. Het is gemaakt door Dirck van Santvoort en is in de collectie van het Amsterdam Museum. In 1654 krijgen de regenten ook het toezicht op het Nieuwe Werkhuis aan het IJ, ook wle bekend als het Willig Rasphuis.

tekening van het verloren gegane regentenstuk van Jacob Backer, ca 1642
tekening van het verloren gegane regentenstuk van Jacob Backer, ca 1642Teylers Museum

Gegevens van 7 november 2026.