LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Oude Mannen en Vrouwenhuys

Oudemanhuispoort

de binnenplaats van het Oude Mannen- en Vrouwenhuis, Jacob van Meurs, 1663
de binnenplaats van het Oude Mannen- en Vrouwenhuis, Jacob van Meurs, 1663beeldbankbeeldbank

In 1602 werd hier het Oudemanhuis opgericht, honderd oudjes betrokken in augustus 1602 het nieuwe huis. Tot dan toe hadden ze bij de Kalverstraat gewoond, maar dat Oudemanhuis was veel te klein geworden.

In 1600 werd er daarom een loterij gehouden en met de opbrengst daarvan werd in de voormalige tuin van het Oude Nonnenklooster een nieuw thuis gebouwd. Ook al heette het Oudemanhuis, toch woonden er voornamelijk vrouwen.

Het Oudemanhuis richtte zich op de zogenaamde schaamarmen, oude mensen, vaak voormalige middenstanders, die niet meer in staat waren om voor zichzelf te zorgen, maar ook niet in complete armoede leefden.

Ze moesten ook wel wat geld hebben want de inrichting van de kamer moesten ze zelf kopen en ze moesten ook twee gulden betalen om de toekomstige begrafenis te kunnen betalen. Verder moest je boven de vijftig zijn en mocht je geen kinderen meer hebben die je moest verzorgen. Het huis groeide snel in 1616 woonden er al 200 oudjes.

De regels in het Oudemanhuis waren streng, wie zich er niet aan hield werd voor zes weken buiten gezet. Die straf kreeg je bijvoorbeeld als je buiten het Oudemanhuis klaagde over het eten. Dat bestond voornamelijk uit kool, wortelen, bonen en dergelijke. Met zo nu en dan vlees of vis daarbij.

Het pand zoals wij dat kennen stamt uit 1757. Het oude gasthuis werd in 1754 afgebroken en ervoor in de plaats kwam het huidige classicistische gebouw, dat wel dezelfde indeling heeft als het oude pand. In 1831 hield het Oudemanhuis op te bestaan als soort van bejaardenhuis, het werd een dependance van het ziekenhuis en daarna een museum.

Bron: ons amsterdam, Theo Bakker

de binnenplaats van het Oudemannenhuis, Jodocus Hondius, 1611
de binnenplaats van het Oudemannenhuis, Jodocus Hondius, 1611beeldbankbeeldbank
het Oude mannen en Vrouwen Gasthuis, 1765
het Oude mannen en Vrouwen Gasthuis, 1765beeldbankbeeldbank
Oudemannenhuis, 1780-1790
Oudemannenhuis, 1780-1790beeldbank

Gegevens van 7 november 2026.