LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

boekhandelaren in de Oudemanhuispoort

Oudemanhuispoort

Boekenkraam van Aäron Eliazer van Kollem in de Oudemanhuispoort,  1905
Boekenkraam van Aäron Eliazer van Kollem in de Oudemanhuispoort, 1905rijksmuseumrijksmuseum

In 1757 werden in de Oudemanhuispoort winkelkasten ingericht, ze waren bedoeld voor alle soorten luxe handel, kunst, antiek, juwelen. Maar met die handel gaat het slecht als in het Oudemanhuis een opvang voor cholera-slachtoffers wordt. De poort wordt daarmee een soort no-go-area.

Een eeuw later in 1876 namen de boekhandelaren bezit van deze kasten. Ze waren van de Botermarkt verdreven door de herinrichting van dat plein tot het Rembrandtplein. Voor hen was de plek ideaal, op het terrein van de universiteit en ook nog eens overdekt.

Veel handelaren hadden een joodse achtergrond en werden ‘boekenjood’ genoemd. In die tijd een normale term zonder discriminerende bijklank, Vincent van Gogh beschrijft in één van zijn brieven dat hij goedkoop Griekse en Latijnse boeken koopt bij een boekenjood in de Oudemanhuispoort.

Tot 1941 bleef de boekhandel in de poort voornamelijk een Joodse handel. Daarna maakte de Duitse bezetter hier een eind aan. Alle Joodse boekhandelaren worden afgevoerd naar een concentratiekamp, slechts één van hen overleeft de oorlog.

Bron: ons amsterdam

boekenstalletjes in de Oudemanhuispoort, 1925
boekenstalletjes in de Oudemanhuispoort, 1925beeldbankbeeldbank
de winkelkasten in de 18e eeuw, Paulus van Liender, 1787
de winkelkasten in de 18e eeuw, Paulus van Liender, 1787beeldbank

Gegevens van 7 november 2026.