Govert Flinck

Margaretha van Raephorst en Jan van Hellemont laten zich in 1646 schilderen door Govert Flinck. Het stel is dan net getrouwd. De twee schilderijen hebben exact dezelfde afmetingen: ze staan op dezelfde balustrade, in hetzelfde landschap, en beide hebben hetzelfde zware rode gordijn. Als ze naast elkaar hangen, vormen ze één doorlopende voorstelling.

Margaretha heeft opvallend veel sieraden: verschillende snoeren, kettingen en hangers vol parels, en een broche en een armband vol diamanten. Daarmee komt niet alleen haar rijkdom in beeld: de diamanten komen uit India en verwijzen naar de herkomst van het familiekapitaal.

In 1665 overlijdt Jan van Hellemont. De weduwe trouwt twee jaar later met Cornelis Tromp. Margaretha is rijk; haar vermogen bedraagt dan naar schatting 300 duizend gulden, en daarnaast heeft ze veel land en een invloedrijk netwerk.

Waarschijnlijk heeft Margaretha haar uiterlijk niet mee. Constantijn Huygens jr. noteert op 25 oktober 1682 uit de mond van Willem III dat die ten huize van Tromp 'sulcken leckere vis daer gegeten had, maer dat het wijff schrickelijck leelijck was', en de markies d'Ausson spreekt een paar jaar later, na een ontmoeting met Tromp, over 'sa vilaine femme'.

De relatie lijkt vooral een verstandshuwelijk, maar het houdt in elk geval stand, tot Margaretha's dood in 1690. Cornelis sterft een jaar later. Het echtpaar heeft samen vele en langdurige conflicten met anderen, en dat schept ook een band.

Govert Flinck schildert in 1654 Gerard Pietersz Hulft. Hulft komt uit het geslacht Hasselaer; zijn familie heeft hier een brouwerij, en hier woont Gerard Hulft ook. Als Flinck hem schildert, staat hij op het punt om te vertrekken naar Nederlands-Indië. Uiteindelijk komt hij in Sri Lanka terecht, waar hij om het leven komt bij een poging om Colombo op de Portugezen te veroveren.

Joost van den Vondel maakt over dit schilderij een gedicht; hij is bevriend met zowel Govert Flinck als Gerard Hulft. Door Vondel weten we dat het schilderij ontstaat vlak voordat Hulft naar de Oost vertrekt.

Het schilderij staat vol verwijzingen: naar de wetenschappelijke activiteiten van Hulft en naar zijn aanstaande reis naar de Oost. Andere attributen staan voor zijn verleden als koopman en stadssecretaris.

Margaretha Tulp is twee keer geschilderd door Govert Flinck. Margaretha is de dochter van de beroemde arts Nicolaes Tulp en getrouwd met Jan Six; beide mannen zijn bekend van de portretten die Rembrandt van hen maakt.

Margaretha is in 1656 voor het eerst geschilderd; ze is dan net getrouwd met de zestien jaar oudere Jan Six. Ondanks het leeftijdsverschil, en ondanks dat het een verstandshuwelijk is, kunnen de twee het erg goed vinden. Een parel van een wijf, noemt Jan Six haar.

Joost van den Vondel maakt een gedicht over het eerste portret van Margaretha Tulp: 'Op Mejoffer Margriete Tulp, Huisvrouwe van Joan Six. Door Govert Flinck geschildert', schrijft hij. Het portret bevalt kennelijk zo goed dat Govert Flinck enkele jaren later een nieuwe opdracht krijgt. Rond 1658 schildert hij Margaretha opnieuw. Beide portretten hangen nu in de collectie Six aan de Amstel.

Govert Flinck is één van de zeven schilders met een opdracht voor de Groote Sael van de Kloveniersdoelen. Flinck krijgt de opdracht om de overlieden van de schutterij te schilderen. In 1642 levert hij 'De Overlieden van de Kloveniersdoelen' af. Het schilderij krijgt een ereplaats: het hangt boven de haard, en wie de Groote Sael binnenkomt, ziet het direct. De Nachtwacht zie je pas als je je omdraait.

Op het schilderij staan de vier overlieden die het bestuur van de Kloveniersdoelen vormen. De overlieden krijgen hun benoeming voor het leven; het is een aanzienlijke en lucratieve functie, vaak voor zittende of voormalige burgemeesters.

Drie jaar later levert Govert Flinck nog een schuttersstuk voor de Groote Sael. Het schilderij 'Officieren en andere schutters van wijk XVIII in Amsterdam onder leiding van kapitein Albert Dircksz Bas en luitenant Lucas Pietersz Conijn' komt daar in 1645 te hangen. Het is hoger dan het breed is; dat heeft te maken met de plek die het krijgt. Het is gemaakt voor de plek tussen de schouw en de muur, en daarom kan het wel hoog, maar niet al te breed worden.

De Vrede van Munster is de aanleiding om Govert Flinck de opdracht te geven om de schutters van wijk 1 vast te leggen. Waarschijnlijk krijgt Govert Flinck de opdracht van Johan Huydecoper, de kapitein van de schutterij; hij is de dikke man linksvoor in het zwart.

Govert Flinck schildert midden onderaan een briefje. Nu is onleesbaar wat daarop staat; oorspronkelijk staat er een gedicht van Jan Vos dat de familie Huydecoper looft. En het huis van Huydecoper zie je op de achtergrond.

In 1648, na 80 jaar oorlog, geldt de Republiek eindelijk als onafhankelijk land. Op de achtergrond zie je saluutschoten en vreugdevuren, die ook naar de vrede verwijzen.

Het schilderij is gemaakt voor de Oude Sael van de Voetboogdoelen; daar hangt ook 'De schuttersmaaltijd' van Bartholomeus van der Helst, eveneens ter ere van de Vrede van Munster. Het schilderij van Govert Flinck is het enige schuttersstuk waarvan een voorstudie bewaard blijft. De verschillen tussen de voorstudie en het schilderij zijn opvallend groot.

Govert Flinck gunt zichzelf ook een plekje op het schilderij; dat gebeurt bij schuttersstukken wel vaker. Flinck is net te zien boven het hoofd van Joan Huydecoper.

Pieter Cloeck is een zeer bekende Amsterdamse advocaat, die rond het midden van de 17e eeuw de grootste praktijk van de stad heeft. Hij laat zich in 1654 schilderen door Govert Flinck.

Cloeck staat er afgebeeld terwijl hij aan een werktafel zit, met om hem heen zijn boeken en juridische papieren. Zo laat de advocaat zich schilderen als rechtsgeleerde en bestuurder. Vondel maakt een gedicht over het schilderij, waarin hij Pieter Cloeck overlaadt met complimenten.

Rembrandt is één van de klanten van Pieter Cloeck; de schilder heeft veel juridisch advies nodig bij zijn financiële problemen. Cloeck bedenkt allerlei constructies om de schuldeisers op afstand te houden en het vermogen van zijn zoon Titus veilig te stellen. Schilder en advocaat slagen maar deels: het vermogen van Titus is veilig, maar de schuldeisers blijven Rembrandt tot zijn dood achtervolgen.

Cornelis Bicker wordt in 1654 geschilderd — helemaal zeker is dat niet. Tegenwoordig geldt het vaak als werk van het atelier van Flinck. 1654 is ook het jaar dat Cornelis Bicker overlijdt. Het is echter niet zeker of het schilderij vóór zijn dood ontstaat, of vlak erna.

Cornelis Bicker staat ook op een schuttersstuk van Von Sandrart. Verder heeft Cornelis van der Voort hem geschilderd.