Marten en Oopjen in Amsterdam

Op 28 juni 1633 trouwen Marten en Oopjen hier in de Nieuwe Kerk. Marten is dan 21, Oopjen 23. De families kennen elkaar goed, dus misschien is het een huwelijk uit liefde — maar er kleven ook veel voordelen aan. Oopjen brengt als bruidsschat 35.000 gulden mee, Marten 12.000.

Marten en Oopjen zijn een veelbelovend stel: jong, rijk en met een stralende toekomst. Het geld en de politieke status van de familie van Oopjen zijn zeker voor de familie van Marten aantrekkelijk. En Marten is een goede partij: erfgenaam van een succesvolle suikerraffinaderij, en op zijn vijftiende begonnen aan een rechtenstudie in Leiden. Een ideale match voor twee families met ambitie.

Ter ere van hun huwelijk laten ze zich portretteren door Rembrandt. Dit zijn Rembrandts enige portretten waarop de afgebeelden levensgroot, staand en ten voeten uit staan. Zulke portretten zijn eigenlijk voorbehouden aan de hoogste Europese adel.

Waarom Marten en Oopjen voor Rembrandt kiezen, is onbekend. Misschien kennen Marten en Rembrandt elkaar; zowel in Leiden als in Amsterdam wonen ze vlak bij elkaar. Rembrandt krijgt voor de twee schilderijen 500 gulden.

Oopjen komt hier in 1611 ter wereld, als oudste van drie meisjes. Haar ouders Hendrik Coppit en Silleken Princen zijn rijk en horen bij de elite van de stad. Hendrik is korenkoper en handelaar in buskruit. Van Oopjen is bekend dat ze een kunstkamer heeft, met onder meer een poppenhuis met 84 zilveren miniaturen.

Oopjen krijgt bij haar huwelijk 35.000 gulden mee als bruidsschat. De familienaam Coppit ontstaat uit de bijnaam van Oopjens opa, Monsieur Capit. Oopjen en Marten leren elkaar waarschijnlijk hier in de straat kennen; even verderop woont Martens oom Abraham Soolmans, op 105, in het huis 'De Naam Jezus'.

Een jaar voordat Marten en Oopjen trouwen, gaat de familie Coppit hier wonen, op nummer 9, in huis De Levantvaarder. Na het huwelijk op 28 juni 1633 trekt Marten bij zijn schoonfamilie in.

Het echtpaar krijgt drie kinderen: Hendrick (1634), Jan (1636) en Cornelia (1637). Hendrick en Cornelia sterven al op jonge leeftijd. En in 1641, acht jaar na de trouwerij, sterft ook Marten.

Naar alle waarschijnlijkheid hangen de portretten van Marten en Oopjen hier in de Nieuwe Hoogstraat als eerste. Zeker is dat Oopjen de schilderijen meeneemt als ze bij haar tweede man aan het Singel gaat wonen. Daar hangen beide in het voorhuis.

Hier komt in 1613 Marten Soolmans ter wereld. Martens vader Jan Soolmans is één van de protestantse kooplui die na de val van Antwerpen naar Amsterdam vluchten. Hij begint hier 't Vagevuur, een suikerraffinaderij die uitgroeit tot de grootste van Amsterdam. Jan Soolmans verdient een kapitaal dat in 1626 naar Marten gaat, de enige zoon.

Marten woont hier tot 1627; dan gaat hij rechten studeren in Leiden. Mogelijk ontmoet hij daar Rembrandt, die in Leiden is geboren en opgegroeid. Zonder diploma keert Marten vier jaar later terug naar Amsterdam.

Rembrandt schildert Marten Soolmans mogelijk nog een keer. In 1634 maakt hij een portret van een jonge man; volgens sommige kunsthistorici is dat Marten Soolmans.

Oopjen Coppit verliest haar man Marten Soolmans in 1641. Zes jaar later, op 21 maart 1647, trouwt Oopjen met Maerten Daey. Ze gaan hier wonen, aan wat dan Singel 472 is. Oopjen neemt de schilderijen van Rembrandt mee; hier in het voorhuis hangen de Marten en Oopjen. Oopjen bezit nog een schilderij van Rembrandt, de heilige familie.

Maerten Daey woont eigenlijk in Groenekan bij Utrecht; waarschijnlijk wonen ze afwisselend in Groenekan en Amsterdam en verhuizen de schilderijen mee.

Maerten is militair en geeft leiding aan een groep huurlingen. Hij dient eerder in Brazilië en verwekt daar een kind bij een tot slaaf gemaakte zwarte vrouw, Francisca. Dat kind wil hij niet erkennen.

Het is onbekend of Oopjen van het kind van Maerten weet. Samen krijgen Oopjen en Maerten twee zonen, van wie er één al snel overlijdt.

In 1659 overlijdt ook Maerten. Bij de notaris volgt dan een inventarisatie van het huis. Er is een 'Camenet Camertje', een kamer vol tekeningen en schilderijen van Rembrandt, Hendrick Goltzius en Hercules Seghers. Ook is er porselein, zijn er beelden en een poppenhuis met 84 zilveren miniaturen. Oopjen gaat vervolgens in Alkmaar wonen, waar ze in november 1689 overlijdt. Ze ligt begraven in de Grote Kerk in Alkmaar.

Marten en Oopjen komen hier in 1815 te hangen. Annewies van Winter neemt de schilderijen mee als ze trouwt met Willem van Loon. Annewies erft de schilderijen van haar vader Pieter van Winter.

De enorme kunstcollectie van Pieter van Winter gaat na zijn dood naar zijn dochters Annewies en Creejans. De twee zussen bakkeleien jaren over de vraag wie wat krijgt. Uiteindelijk neemt Annewies 80 schilderijen mee naar de Herengracht.

Marten en Oopjen gaan elk voorjaar mee naar buitenplaats Schaep en Burgh. Met de trekschuit gaan ze van de Herengracht naar 's-Graveland; in het najaar komen ze weer terug. Het is heel gebruikelijk om een deel van het interieur mee te nemen naar het buitenhuis.

Na de dood van Annewies in 1877 gaan de schilderijen naar Gustave baron de Rothschild, voor anderhalf miljoen gulden. Deze verkoop leidt tot discussie in Nederland over het verdwijnen van Nederlands cultureel erfgoed, en is één van de aanleidingen voor de oprichting van de Vereniging Rembrandt.

Marten en Oopjen blijven in Frankrijk in de collectie Rothschild tot 2016, als de Nederlandse en Franse staat de schilderijen kopen. Sindsdien gaan ze weer op en neer, nu tussen Frankrijk en Nederland: steeds vijf jaar in het Louvre in Parijs en dan weer vijf jaar in het Rijksmuseum in Amsterdam.